آزمایش‌های مقاومت بتن چه زمانی گرفته می‌شود

تعیین زمان دقیق برای گرفتن آزمایش‌های مقاومت بتن بسیار مهم است، زیرا بتن ماده‌ای است که مقاومت آن با گذشت زمان افزایش می‌یابد. زمان‌بندی آزمایش‌ها به نوع پروژه، شرایط آب‌وهوایی و الزامات نقشه‌های سازه‌ای بستگی دارد.

به طور کلی، آزمایش‌های مقاومت بتن به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

### ۱. آزمایش‌های اولیه (مربوط به زمان کوتاه پس از بتن‌ریزی)

این آزمایش‌ها برای اطمینان از کیفیت بتن در همان روزهای اولیه انجام می‌شوند:

* **اسلامپ (Slump Test):**
* **زمان:** بلافاصله پس از تخلیه بتن از تراک میکسر و حداکثر **۶۰ تا ۹۰ دقیقه** پس از اختلاط اولیه.
* **هدف:** بررسی کارایی و اسلامپ بتن در محل اختلاط (کارگاه) قبل از بتن‌ریزی.

* **ریختن نمونه مکعبی یا استوانه‌ای (Casting Samples):**
* **زمان:** بلافاصله پس از بتن‌ریزی در محل پروژه.
* **نکته:** نمونه‌ها باید در همان شرایط محیطی (دما و رطوبت) سازه نگهداری شوند.

* **عمل‌آوری نمونه‌ها (Curing):**
* **زمان:** نمونه‌ها باید حداقل تا **۲۴ ساعت** در قالب بمانند و سپس از قالب خارج شده و در شرایط استاندارد ( آب یا رطوبت ۱۰۰٪ و دمای ۲۰±۲ درجه سانتی‌گراد) نگهداری شوند تا زمان آزمایش.

---

### ۲. آزمایش‌های مقاومت فشاری (Compressive Strength Test)

این مهم‌ترین آزمایش برای تعیین مقاومت بتن است و معمولاً در سنین **۷ و ۲۸ روز** انجام می‌شود. البته طبق استاندارد ملی ایران (INSO ۳۴۹۳)، زمان‌های دیگری نیز مجاز هستند:

* **۷ روز:**
* **زمان:** دقیقاً پس از ۷ روز از زمان بتن‌ریزی.
* **هدف:** این آزمایش معمولاً برای بررسی پیشرفت مقاومت و تخمین مقاومت نهایی (۲۸ روزه) انجام می‌شود. در بسیاری از پروژه‌ها، اگر مقاومت ۷ روزه به حدود ۷۰٪ مقاومت طرح رسیده باشد، می‌توان برای برداشتن کف‌سازی یا دیوارچینی روی آن اقدام کرد (مشروط به تایید مهندس ناظر).

* **۲۸ روز (استاندارد):**
* **زمان:** دقیقاً پس از ۲۸ روز از زمان بتن‌ریزی.
* **هدف:** این زمان، **زمان استاندارد برای تعیین مقاومت مشخصه (فشاری) بتن** است. نتیجه این آزمایش معمولاً مبنای صورت‌وضعیت‌ها و پرداخت‌های مالی پیمانکار است.

* **سایر سنین (۳، ۱۴، ۵۶ یا ۹۰ روز):**
* **۳ روز:** برای بتن‌های زودرس (High Early Strength) که می‌خواهند سریع‌تر به مقاومت برسند.
* **۵۶ یا ۹۰ روز:** برای بتن‌هایی که حاوی مواد افزودنی مثل خاکستر بادی یا سرباره کوره هستند و رشد مقاومت آن‌ها کندتر است، یا در پروژه‌های خاص که نیاز به تأیید مقاومت نهایی دارند.

---

### ۳. آزمایش‌های مربوط به زمان بهره‌برداری سازه

* **بتن‌ریزی کف‌سازی (فونداسیون):**
* **زمان:** پس از **۷ روز** (در شرایط عادی) و گاهی پس از **۳ تا ۵ روز** (اگر دما مناسب باشد و از قالب‌های سریع‌الاستفاده استفاده شده باشد).
* **نکته:** اگر بتن‌ریزی کف روی خاک باشد، باید تا رسیدن به مقاومت ۷ روزه صبر کرد تا از ترک خوردن آن جلوگیری شود.

* **برداشتن پایه‌های زیرین (Shoring Removal):**
* **زمان:** بستگی به نوع سازه و بارگذاری دارد. معمولاً طبق دستور نقشه و پس از **۷ تا ۲۸ روز** (یا زمان‌های مشخص شده در پلان‌های سازه‌ای) انجام می‌شود.

### خلاصه زمان‌بندی پیشنهادی:

| نوع آزمایش | زمان انجام | نکته کلیدی |
| :--- | :--- | :--- |
| **اسلامپ** | بلافاصله پس از تخلیه | کنترل کیفیت در محل اختلاط |
| **۷ روزه (فشاری)** | روز ۷ام پس از بتن‌ریزی | تخمین مقاومت و باز کردن قالب‌ها |
| **۲۸ روزه (فشاری)** | روز ۲۸ام پس از بتن‌ریزی | **معیار اصلی مقاومت و تسویه حساب** |
| **۹۰ روزه (فشاری)** | روز ۹۰ام پس از بتن‌ریزی | برای بتن‌های حاوی مواد افزودنی خاص |

**نکته مهم:** دمای هوا در زمان بتن‌ریزی تأثیر مستقیمی بر زمان رسیدن به مقاومت دارد. در هوای سرد، فرآیند گیرش و کسب مقاومت کندتر می‌شود و در هوای گرم، سریع‌تر است. بنابراین، نظارت دقیق بر شرایط محیطی الزامی است.